Drugs is een verzamelnaam voor geneesmiddelen en genotsmiddelen die een meer of minder drogerende (verdovende en/of opwekkende) werking hebben, en die soms tot verslaving kunnen leiden.

De werking van drugs
Wanneer er wordt gekeken naar de werking, dan is een middel ‘drugs’ wanneer het de hersenen prikkelt en er daardoor geestelijke en lichamelijke effecten optreden. De effecten kunnen stimulerend, verdovend of bewustzijnsveranderend zijn.

Stimulerend:
Bij deze middelen krijgt de gebruiker het gevoel meer energie te hebben en alerter te zijn. Voorbeelden van stimulerende middelen zijn cocaïne, amfetamine (‘speed'), maar ook tabak en koffie.

Verdovend:
Hierbij komt de gebruiker in een slaperige roes. Door de kalmerende en ontspannende werking worden de scherpe kanten van het leven afgeslepen. Voorbeelden van verdovende middelen zijn heroïne en andere opiaten, maar ook alcohol en slaapmiddelen.

Bewustzijnsveranderend:
De gebruiker van deze middelen gaat de wereld (heel) anders zien en beleven. Voorbeelden van bewustzijnsveranderende middelen zijn LSD, hasj, weed, paddo’s en andere tripmiddelen.

Het onderscheid naar werking is niet altijd scherp te maken. Sommige middelen hebben een gemengd effect. XTC is bijvoorbeeld oppeppend, maar verandert ook de waarneming van de gebruiker en hasj en weed kunnen - afhankelijk van de dosis en de situatie - behalve bewustzijnsveranderend ook versuffend werken.

De verslavende werking van drugs

Hoe gemakkelijk iemand ‘aan de drugs raakt’, hangt af van verschillende factoren. Veel mensen die voor het eerst drugs gebruiken doen dat om te experimenteren, uit nieuwsgierigheid of omdat ze op zoek zijn naar een bepaald gevoel.

Of je na die eerste keer doorgaat met gebruiken, is onder meer afhankelijk van de werking van de drugs en de mate waarin je gevoelig bent voor de effecten. Ook de beweegredenen om de drugs te nemen spelen een rol; iemand die gebruikt omdat hij zich rot voelt, loopt een groter risico op problematisch gebruik dan iemand die gebruikt terwijl hij lekker in zijn vel zit.

Geen enkele drugs leidt bij eenmalig gebruik tot verslaving. Het is dus ook niet zo dat iemand je moedwillig verslaafd kan maken, door bijvoorbeeld ‘iets’ in zijn of haar drankje te doen.

Het is moeilijk iets te zeggen over het risico van afhankelijkheid van de verschillende drugs. De ene persoon kan snel geestelijk afhankelijk zijn van hasj, terwijl de ander daar nooit last van krijgen. Die ander kan op zijn beurt weer snel aan een ander middel verslingerd raken. Toch leidt de ene drugs tot minder verslavingsproblematiek dan de andere.

Het is niet zo dat gebruik van softdrugs automatisch overgaat in gebruik van harddrugs. De wereld van de softdrugs is in Nederland goed gescheiden van de wereld van de harddrugs. In coffeeshops mogen geen harddrugs verkocht worden en de politie controleert hier streng op. Er zijn echter ook andere verkoopkanalen voor softdrugs en die vallen soms samen met die voor harddrugs; een enkele hasjdealer heeft ook wel eens cocaïne, speed of XTC in de aanbieding. De wereld van de harddrugs kan wel dichterbij komen als iemand op een ‘harde’ (overmatige) manier softdrugs gebruikt.

Soorten drugs

Cocaïne

Cocaïne is een drug in de vorm van een wit, kristalachtig poeder. Het wordt gehaald uit de bladeren van de cocaplant. Er bestaan veel verschillende benamingen voor cocaïne. De meest gebruikte naam luidt kortweg coke.

'Gewone' cocaïne wordt voornamelijk gesnoven. Door het op te lossen in water kan cocaïne ook worden geïnjecteerd. Cocaïne kan ook worden bewerkt tot 'crack' of 'basecoke'. Het roken van crack of basecoke wordt 'basen' of 'chinezen' genoemd, afhankelijk van hoe je het rookt.  Het roken van cocaïne in een pijpje heet basen, het roken vanaf folie wordt chinezen genoemd. Bij het roken worden een waterpijp, een speciaal pijpje of folie gebruikt.

Verslavend: Lichamelijk niet, geestelijke wel.

Steeds meer nodig voor zelfde effect: Nee.

Effecten korte termijn:  Stimulerend, onderdrukking van vermoeidheid en honger.

Gevolgen lange termijn: Gewichtsverlies, slapeloosheid, angst, waan- voorstellingen, geprikkeldheid, achterdocht, agressiviteit, depressie na stoppen van intensief gebruik, uitputting van het lichaam.

Belangrijk: Rookbare vorm van cocaïne heet crack, basecoke of gekookte coke.

DXM

DXM (dextromethorfan) is een middel met een werking die varieert van mild euforisch tot sterk hallucinogeen.

Het is als hoestmiddel (capsules, stroop, drank en pillen) te koop bij apotheek en drogist.

Verslavend: Afhankelijkheid van DXM is niet bekend.

Steeds meer nodig voor hetzelfde effect: Nee

Effecten korte termijn: Hallucinaties, bij hoge doseringen dissociatie; de gebruiker ervaart een scheiding van lichaam en geest.

Gevolgen lange termijn: Het ontstaan van psychische problemen. 

Ecodrugs en smartproduct

Onder ecodrugs vallen alle rechtstreeks uit de natuur afkomstige producten met een bewustzijnsbeïnvloedende werking. Het gaat om planten en kruiden waarvan de verdovende of stimulerende werking vaak al eeuwenlang bekend is. Smartproducts is een verzamelnaam voor middelen die zijn samengesteld uit meerdere stoffen. Een smartproduct kan ook chemische van aard zijn. Ecodrugs en smartproducts worden vooral verkocht in smartshops.

Smartdrugs zijn niet in smartshops te koop. Het zijn geneesmiddelen die bijvoorbeeld bij aandoeningen als vergeetachtigheid, dementie en epilepsie voorgeschreven werden of worden, maar die soms door gezonde mensen voor andere doeleinden worden gebruikt.

Verslavend: Geestelijk is mogelijk.

Steeds meer nodig voor zelfde effect:Afhankelijk van het middel, maar meestal niet.

Effecten korte termijn:  Verschilt per middel.

Gevolgen lange termijn: Verschilt per middel.

Belangrijk: Gecombineerd gebruik van producten kan onvoorspelbaar uitpakken.
Gebruik in combinatie met alcohol en drugs zoals speed en XTC is riskant. Deze drug wordt op party’s ook wel aan meisjes toe gediend, staat ook wel bekend als de ‘rape drug’

GHB

GHB is de straatnaam voor het middel GammaHydroxyButyraat. Dit werd vroeger gebruikt als inslaapmiddel bij operaties. Vanwege de trage werking en de ongewenste nawerkingen wordt GHB niet meer op die manier gebruikt. GHB is verkrijgbaar als vloeistof, pillen en in poedervorm. Het is geurloos en smaakt een beetje zoutig.

Verslavend:Bij langdurig intensief gebruik kan lichamelijke afhankelijkheid
optreden. Geestelijke afhankelijkheid is mogelijk.

Steeds meer nodig voor zelfde effect:Mogelijk bij intensief gebruik.

Effecten korte termijn:  Ontspannend en seksueel stimulerend. Bij hoge doseringen treden misselijkheid en duizeligheid op of kan je zelfs in comateuze slaaptoestand raken.

Gevolgen lange termijn: Nog niet bekend.

Belangrijk: Doseren is moeilijk en gaat vaak verkeerd. Combinatie met alcohol of andere drugs is gevaarlijk. Gevaarlijk voor mensen met epilepsie of hartklachten.

Hasj en weed

Hasj en weed zijn afkomstig van een plant met de Latijnse naam Cannabis Sativa, kortweg cannabis. In het Nederlands noemen we de plant hennep. Hasj en weed worden meestal vermengd met tabak en dan met één of meer vloeitjes tot een sjekkie gerold: een stickie of joint. Het roken heet blowen. Er zijn ook mensen die hasj en weed in het eten verwerken, meestal in taart of 'spacecake'.

Weed wordt als medicatiemiddel gebruikt.

Verslavend: Bij intensief gebruik kan lichamelijke afhankelijkheid optreden.

Geestelijke afhankelijkheid komt voor.

Steeds meer nodig voor zelfde effect: Nee.

Effecten korte termijn: Ontspannend, versterkt gevoelens, vermindering
concentratie- en reactievermogen, verandering zintuiglijke waarneming. Bij hogere dosering angst, paniek en soms bewustzijnsverlies.

Gevolgen lange termijn: Schade aan ademhalingsorganen, kanker (bij roken).

Belangrijk:Bij combinatie met alcohol worden effecten van alcohol versterkt. Kans op een te hoge dosering bij het eten van 'spacecake'.

Heroïne
Heroïne is een drug. Het behoort tot de opiaten: stoffen die uit de papaver worden gehaald. Heroïne wordt voor het gebruik gemengd met allerlei andere stoffen. Het varieert in uiterlijk van grof wit poeder tot geelbruine brokjes en wordt ook wel 'bruin' of 'smack' genoemd.

Heroïne wordt meestal 'gechineesd' of gespoten. Bij chinezen wordt heroïnepoeder op aluminiumfolie gelegd en met een aansteker verhit. De vrijkomende dampen worden door een kokertje opgezogen en komen zo rechtstreeks in de longen terecht.

Verslavend: Treedt in het algemeen snel op en de werking is dan groot, zowel lichamelijk als geestelijk.

Steeds meer nodig voor zelfde effect:Ja.

Effecten korte termijn: Vermindering van pijn en angstgevoelens, kortdurende euforie, emotionele vervlakking, verstopping. Werkingsduur verschilt per soort opiaat.

Gevolgen lange termijn: Onverschilligheid.

Belangrijk:  Risico van ondervoeding en verwaarlozing, waardoor grotere kans op infecties bestaat. Bij spuiten extra risico op een overdosis en/of infectie(s) (HIV (aids), hepatitis, etc.).

Paddo’s
Paddo's is de verzamelnaam voor paddenstoelen die het bewustzijn beïnvloeden. Ze kunnen hallucinaties veroorzaken: de gebruiker ziet en ervaart dan dingen die er niet zijn. Ze worden daarom tot de tripmiddelen gerekend. In de natuur komen meer tripmiddelen voor, zoals sommige cactussoorten en kruiden. Deze middelen worden ook wel ecodrugs genoemd.

Paddenstoelen en delen ervan kunnen zowel vers als gedroogd worden gegeten. Er kan ook thee van gezet worden. Soms worden ze in gerechten verwerkt.

Verslavend:Lichamelijk niet, geestelijk zelden.

Steeds meer nodig voor zelfde effect:Ja, op korte termijn (wanneer het middel binnen enkele dagen opnieuw wordt gebruikt, is het effect nauwelijks merkbaar). Nee, bij een langere tussenperiode.

Effecten korte termijn:Versterking van bestaande gevoelens, visuele hallucinaties, vervorming en soms complete verandering van de beleving van tijd en ruimte.

Gevolgen lange termijn: Psychische stoornissen bij personen die daarvoor
gevoelig zijn (angst, psychoses).

Belangrijk: Gevaar door onjuiste beoordeling van omgeving. Door te sterke trip kan paniek ontstaan: 'flippen'.

Poppers

Poppers zijn flesjes of capsules waarin een vloeistof zit die snel verdampt en gemakkelijk ingeademd kan worden. De naam 'poppers' is afgeleid van de oorspronkelijke verpakking, die bij het openen een 'poppend' geluid maakte. Ze zijn populair in de homoscene, maar ze worden ook gebruikt in het uitgaansleven of thuis. Poppers zijn legaal, mits ze op doktersrecept zijn verkregen.

Verslavend:Lichamelijk niet, geestelijk is mogelijk.

Steeds meer nodig voor zelfde effect:Nee.

Effecten korte termijn:  Ontspannend, bewustzijnsveranderend ('high'). Versterken seksuele gevoelens. Irritatie van huid en slijmvliezen.

Gevolgen lange termijn:Duizeligheid, misselijkheid, hoofdpijn, Coördinatie- stoornissen, verwardheid, bloedarmoede, irritatie van luchtwegen.

Belangrijk: Bij hoge dosis kans op bewusteloosheid. Gevaarlijk in combinatie met harttabletten of medicijnen tegen erectieproblemen. Combinatie met andere drugs geeft onvoorspelbare effecten.

Speed

'Speed' en 'pep' zijn staatnamen voor 'wekaminen'. Wekaminen zijn chemische stoffen die stimulerend werken op het centrale zenuwstelsel. Het zijn drugs. Er zijn verschillende soorten wekaminen. De belangrijkste zijn (dex)amfetamine en methamfetamine. Speed is te koop als pil of in poedervorm en wordt in Nederland meestal geslikt of gesnoven, maar wordt ook wel geïnjecteerd.

Verslavend:Lichamelijk gering. Geestelijke afhankelijkheid kan snel optreden en groot zijn.

Steeds meer nodig voor zelfde effect:Ja.

Effecten korte termijn: Concentratie neemt toe, vermoeidheid en slaap worden onderdrukt, eetlust verdwijnt, zelfoverschatting neemt toe.

Gevolgen lange termijn: Rusteloosheid, geprikkeldheid, gewichtsverlies, angst, achterdocht, wanen, agressiviteit, uitputting van het lichaam.

Belangrijk: Gevaarlijk voor mensen met hart- en vaatziekten. 

Tripmiddelen

Tripmiddelen zijn drugs. Ze veroorzaken onder andere hallucinaties. Dat betekent dat ze de waarneming van de zintuigen veranderen. De natuur maakt tripmiddelen. Zo zitten er tripmiddelen in sommige paddenstoelen. Er worden ook tripmiddelen in laboratoria gemaakt. Het bekendste voorbeeld daarvan is LSD. Tripmiddelen worden op verschillende manieren gebruikt. Zo is LSD te krijgen als 'papertrips' en in de vorm van tabletjes. Paddenstoelen worden gegeten of er wordt thee van getrokken.

Verslavend:Lichamelijk niet, geestelijk zelden.

Steeds meer nodig voor zelfde effect:Ja, op korte termijn (wanneer het middel binnen enkele dagen opnieuw wordt gebruikt, is het effect nauwelijks merkbaar). Nee, bij een langere tussenperiode.

Effecten korte termijn: Versterking van bestaande gevoelens, visuele hallucinaties, vervorming en soms complete verandering van de beleving van tijd en ruimte.

Gevolgen lange termijn: kans op psychische stoornissen bij personen die daarvoor gevoelig zijn (angst, psychoses).

Belangrijk: Gevaar door onjuiste beoordeling van omgeving. Door te sterke trip kan paniek ontstaan: 'flippen'.

XTC

XTC is een drug en wordt verkocht in de vorm van pillen, poeders of capsules. Deze hebben verschillende kleuren en vormen en zijn vaak voorzien van een afbeelding. De werkzame stof die in XTC zit heet MDMA. Vaak worden pillen als XTC verkocht, terwijl ze het in werkelijkheid niet zijn. Dan zit er geen MDMA in, maar iets wat er op lijkt of soms ook totaal andere stoffen. Stoffen die heel anders en onvoorspelbaar kunnen werken, of helemaal geen werking hebben.

Verslavend:Lichamelijk niet, geestelijke afhankelijkheid komt sporadisch voor.

Steeds meer nodig voor zelfde effect: Nee.

Effecten korte termijn:  Oppeppend/bewustzijnsveranderend. Omgeving wordt anders waargenomen; versterking van gevoelens van intimiteit met anderen.

Gevolgen lange termijn: Vermoedelijke veroorzaakt XTC veranderingen in de hersenen; het geheugen kan worden aangetast, de drug kan invloed hebben op de concentratie en de stemming (depressiviteit).

Belangrijk: Bij het gebruik van hoge doseringen overheerst het 'speed'-effect; XTC is gevaarlijk bij hart- en vaatziekten, suikerziekte en epilepsie. 

De risico’s van drugsgebruik

Drugsgebruik brengt altijd risico’s met zich mee, zoals het gevaar van lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid.

Risico’s op korte termijn:

Het effect van de drugs hangt voor een belangrijk deel af van de conditie en de jouw stemming op het moment dat je het middel neemt. Veel drugs versterken die stemming en daarbij kunnen de effecten soms anders uitpakken dan de je had verwacht. Onvrede kan omslaan in diepe neerslachtigheid, angst kan omslaan in paniek. Ook lichamelijk kan de drugs ‘verkeerd vallen’. Dat kan zich uiten in misselijkheid, braken of onpasselijkheid.

Het gebruik van drugs is extra gevaarlijk voor mensen die geestelijk kwetsbaar zijn, voor mensen met hart- en vaatziekten, mensen met geestelijke gezondheidsproblemen en voor zwangere vrouwen. Vrouwen die hun kind borstvoeding geven, moeten weten dat de werkzame stoffen van de drugs via de melk doorgegeven kunnen worden.

Een risico van bepaalde drugs is overdosering: het innemen van een dodelijke hoeveelheid.
Sommige drugsgebruikers nemen bewust een te hoge dosis. Wat echter vaker voorkomt is dat je iets anders inneemt dan je verwacht.

Het komt voor dat een pil of poeder niet bevat wat de verkoper beweert. Voor illegale drugs bestaan immers geen kwaliteitscontroles. Veel gebruikers nemen verschillende drugs door of naast elkaar. De effecten van combinaties zijn onvoorspelbaar en kunnen ook dodelijk zijn.

Drugs beïnvloeden de waarneming en het concentratievermogen van de gebruiker. In het verkeer en op het werk vergroot drugsgebruik de kans op ongelukken. Drugsgebruik in het verkeer is strafbaar. Ook prestaties op school en werk kunnen onder het gebruik van drugs lijden.

De risico’s van drugs staan ook in verband met de wijze van toedienen. Door drugs in te spuiten met gebruikte injectiespuiten, kunnen infectieziekten als HIV (aids) en hepatitis verspreid worden. Langdurig roken van bijvoorbeeld cocaïne kan de longfunctie ernstig aantasten.

Risico’s op langere termijn:

Bij langdurig gebruik van drugs is vaak sprake van ‘moeten’ gebruiken, ofwel van verslaving (lichamelijke en/of geestelijke afhankelijkheid). Bij verslaving is op lange termijn de kans op lichamelijke en geestelijke schade groot. Lichamelijk kunnen er voor een gebruiker vervelende klachten optreden. Door overbelasting functioneren bepaalde organen bijvoorbeeld minder goed.

Geestelijk kan bij langdurig gebruik een soort van ‘oververhitting’ plaatsvinden. Gebruikers kunnen hun gedachten dan alleen nog maar richten op drugs en draaien als het ware door.

De manier van leven van de verslaafde kan ervoor zorgen dat de lichamelijke en geestelijke schade beperkt blijft of niet. Wanneer alleen het middel nog van belang is en gezond eten en drinken en het onderhouden van sociale contacten niet meer, kan de gebruiker lichamelijk en geestelijk snel aftakelen.