Een SOA is een Seksueel Overdraagbare Aandoening. Per jaar lopen er in Nederland ongeveer 100.000 mensen een SOA op, aldus www.soa.nl. De meeste SOA’s zijn makkelijk te genezen, maar een aantal SOA’s kunnen ernstige gevolgen hebben als ze niet op tijd behandeld worden.

Je kunt een SOA hebben zonder dat je daar iets van merkt. Als je een (ongemerkte) SOA hebt, kan je deze doorgeven als je onveilige seks hebt, dus zonder condoom of beflapje.

De SOA top 10

-Chlamydia-infectie

Chlamydia-infectie is een SOA die veel voorkomt. Chlamydia is een bacteriële aandoening die erg verraderlijk is omdat er vaak of alleen maar vage klachten zijn. Vrouwen die wel klachten hebben, krijgen bijvoorbeeld pijn bij het vrijen, pijn bij het plassen, pijn in de onderbuik, meer afscheiding dan normaal of abnormaal bloedverlies. Als chlamydia niet behandeld wordt kan er een ontsteking ontstaan aan de eileiders waardoor de vrouw minder vruchtbaar is en er een verhoogde kans op een buitenbaarmoederlijk zwangerschap is.

Klachten bij mannen zijn vaak niet aanwezig of onduidelijk. Als er klachten zijn, kan dat afscheiding uit de plasbuis zijn of pijn bij het plassen. Zolang je chlamydia niet behandelt, kun je het gemakkelijk doorgeven aan anderen. Chlamydia is eenvoudig te genezen als je er op tijd bij bent.

-Genitale wratten

Genitale wratten zijn wratten die op of rond de geslachtsdelen of de anus zitten. Ze worden veroorzaakt door een virus. De genitale wratten komen soms ook inwendig voor, daardoor kunnen ze niet altijd worden opgemerkt. De aandoening komt veel voor en kan erg hinderlijk zijn. Het virus dat de wratten veroorzaakt blijft in je lichaam aanwezig, daardoor kunnen de wratten ook na behandeling terugkomen
.
-Herpes genitalis

Herpes genitalis is weliswaar geen gevaarlijke aandoening, maar wel een vervelende aandoening. Herpes wordt veroorzaakt door een virus dat blaasjes op of rond de geslachtsdelen veroorzaakt. Als iemand met herpes genitalis in contact komt met jouw slijmvliezen kun je ook herpes krijgen. Het virus raak je nooit meer kwijt, dat betekent dus dat er altijd een nieuwe herpesaanval kan komen.

De blaasjes gaan over in wondjes die langzaam indrogen. Vooral de eerste infectie kan erg pijnlijk zijn. Er bestaan middelen die de duur van de klachten kan verkorten of het aantal aanvallen beperken.

-Gonorroe

Gonorroe is een bacteriële SOA. De symptomen zijn vergelijkbaar met de symptomen van chlamydia. Wanneer je gonorroe te laat of niet behandeld, bestaat de kans dat de eileiders van een vrouw en/of de bijbal bij de mannen ontstoken kunnen worden. Gonorroe is door middel van een goede behandeling helemaal te genezen.

-Hepatitis B

Het Hepatitis B virus veroorzaakt een ontsteking in de lever. Sommige mensen krijgen ernstige klachten, anderen merken er niets van. Meestal gaat de ziekte door rust over, maar in 10% van de gevallen blijft het virus aanwezig waardoor je in een chronische hepatitis B drager bent en besmettelijk blijft. Bij chronische hepatitis B kun je last hebben van algemene vermoeidheidsklachten, plotselinge opkomende vermoeidheid en spier- of gewrichtsproblemen. Bij chronische hepatitis B is behandeling tegenwoordig goed mogelijk.

-Syfilis

Gelukkig komt syfilis in Nederland niet zo veel voor, maar mocht deze SOA zich openbaren dan is het erg belangrijk dat er tijdig wordt overgegaan tot behandeling omdat deze bacteriële SOA erg gevaarlijk is. Syfilis begint met kleine sfeertjes op de geslachtsorganen en kan zich via het bloed door het hele lichaam verspreiden met als mogelijk gevolg ernstige schade aan verschillende organen. Als er tijdig tot behandeling wordt overgaan bij syfilis, is er een goede genezing mogelijk.

-HIV - infectie

HIV is het virus dat aids veroorzaakt. Het virus tast het afweersysteem aan, waardoor het lichaam zich steeds minder goed kan verweren tegen allerlei ziekten. Iemand die besmet is met HIV wordt seropositief genoemd. Als je seropositief bent, hoef je niet ziek te zijn, maar ondertussen is het virus wel actief in het lichaam en beschadigt het je afweersysteem.

Het kan wel tot 10 jaar duren voordat de ernstige klachten tot uiting komen. Dit gebeurt pas wanneer het virus het afweersysteem ernstig heeft aangepast. Er bestaat geen middel om het virus te genezen, wel zijn er medicijnen die een remmende werking hebben op het virus.

Overige SOA’s

Bacteriële vaginose, Candida-infectie, Schaamluis en Trichomonas

Deze ‘SOA’s’ zijn niet zo ernstig. Wel kunnen ze hinderlijke klachten veroorzaken als jeuk en afscheiding. Bacteriële vaginose en candida zijn geen echte SOA’s.
Bacteriële vaginose is een verstoring in het bacteriële evenwicht van de vagina en candida is een gistinfectie die je kunt krijgen door medicijngebruik of teveel wassen met zeep.
Trichomonas is wel overdraagbaar. Vrouwen hebben veelal klachten als afscheiding en een rode en gezwollen vagina die pijnlijk is. Mannen hebben veelal geen klachten; soms gaat de plasbuis openstaan en komt er een beetje afscheiding uit de penis. Door middel van medicijnen wordt het virus uit je lichaam geweerd.
Schaamluis wordt veroorzaakt door een parasiet en kan worden overgedragen door gezamenlijk gebruik van kleding, slaapzak of door te dicht tegen elkaar aan te liggen. Schaamluis kan je zelf behandelen door bij de drogist een middel tegen luis te kopen. Tevens is het erg belangrijk dat je de kleding en het beddengoed goed wast op minimaal 60 graden, dan hebben de luizen geen schijn van kans!

Onderzoek; de SOA en HIV Test

Een SOA kan erg vervelende gevolgen hebben. Als je onveilig hebt gevreeën en je hebt misschien een SOA opgelopen, blijf daar dan niet mee rondlopen. Het is belangrijk dat jij je laat onderzoeken door een arts.

Waarom een SOA-test?

Er zijn verschillende aanleidingen waarom je een SOA-test kan laten doen:

• Lichamelijke klachten,
• zekerheid voor je gezondheid,
• je hebt een vaste relatie en je wilt graag zonder condoom vrijen,
• je bent zwanger en je wilt geen risico hebben dat je de SOA doorgeeft aan je kindje,
• het condoom is gescheurd tijdens het vrijen,
• je hebt onveilig gevreeën,
• je bent gewaarschuwd door een (ex) partner die mogelijk een SOA aan jou heeft overgedragen.

Waar kun je een SOA-test laten doen?

Een SOA-test kan je doen bij je huisarts. Die kan je ook doorverwijzen naar een dermatoloog of een gynaecoloog. Je zorgverzekeraar vergoedt deze behandelingen. In Rotterdam kan jij je ook anoniem en laagdrempelig laten testen bij de SOA-kliniek, zie de sociale kaart voor de adressen in Rotterdam. Zij gaan gratis en anoniem te werk.

Test in de SOA-kliniek van het Erasmus ziekenhuis (kan anoniem)

Wanneer testen op SOA?

Als je onveilig hebt gevreeën of als een condoom is gescheurd moet je minimaal twee weken wachten met een SOA-onderzoek. Na die 2 weken is het pas zinvol om jezelf te laten testen. Heb je klachten? Ga dan direct naar de huisarts!

Wat kan je verwachten?

Het gehele onderzoek duurt minimaal een half tot maximaal 2 uur. De tijdsduur is afhankelijk van drukte op het inloopspreekuur en de aard van de onderzoeken en behandelingen die bij je worden verricht.

Wat wordt er onderzocht?

Een volledig SOA-onderzoek bestaat uit de volgende onderdelen:
-Onderzoek naar hepatitis B,
-Onderzoek naar gonorroe, chlamydia en syfilis,
-onderzoek naar HIV (het virus dat AIDS veroorzaakt); dit onderzoek gebeurt
alleen als je hierop getest wil worden of anoniem onderzoek op HIV, alleen voor de statistiek. De uitslag van een anonieme HIV-test is niet op naam van de patiënt.

Het onderzoek

Je krijgt eerst een gesprek met een SOA verpleegkundige of arts. Zij stelt je vragen die betrekking hebben op je klachten en seksuele leven. Afhankelijk hiervan volgt wel of geen lichamelijk onderzoek.

Lichamelijk onderzoek:

Vrouwen krijgen een inwendig/gynaecologisch onderzoek. Bij dit onderzoek worden er verschillende wattenstaafjes langs de slijmvliezen gestreken. Dit kan soms een vervelend gevoel geven.
Bij mannen wordt er zo nodig een uitstrijkje genomen uit de plasbuis en zij moeten standaard urine inleveren.

Afhankelijk van het seksuele leven dat je hebt worden er kweken afgenomen uit de anus of keel. Er wordt altijd bloed afgenomen voor onderzoek. Bloed, kweken en urine gaan naar het laboratorium en worden onderzocht op de aanwezigheid van een SOA. Na een week krijg je de uitslag via een sms’je; daarin staat: "Alle uitslagen zijn goed” of "Er is een SOA gevonden. Wil jij je melden voor informatie, recept en/of behandeling van maandag tot vrijdag tussen 14.30 - 15.30 uur bij de SOA-kliniek?”.