Pijn bij het vrijen kan verschillende oorzaken hebben. Het is verstandig dat iemand die pijn heeft bij het vrijen naar de huisarts gaat om te kijken of de oorzaak van de klachten lichamelijk is. Infecties, huidziekten of gynaecologische problemen moeten eerst verholpen worden. In veel gevallen verdwijnt de pijn na medische behandeling.

Pijn bij het vrijen kan veroorzaakt worden door problemen in een van de volgende drie gebieden onderverdeeld in mannen en vrouwen.

Lichamelijk gebied

Uitslag op de penis:

• De zogenaamde Penile Pears (een vorm van uitslag op de penis) kunnen zorgen voor veel onzekerheid. Penile Pears zijn kleine grijze builtjes die in regelmatige patronen, als een soort parelketting langs de krans van de eikel zitten. Ze zijn vaak al vanaf de pubertijd aanwezig, maar mannen ontdekken ze meestal pas na opmerkingen van een partner of na een onveilig seksueel contact, waarbij angst voor genitale wratten kan ontstaan. Penile Pears zijn niet besmettelijk en niet schadelijk,
• Pijnlijke blaasjes met vocht kunnen een herpes infecties zijn. Dit is een zeer besmettelijke SOA,
• Jeukende rode plekjes die gepaard kunnen gaan met een schilfering of wat beslag, kunnen duiden op een schimmelinfectie. De schimmelinfectie is geen SOA, omdat deze ook zonder vrijen kan ontstaan. Een schimmelinfectie is echter wel besmettelijk. De schimmelinfectie kan er voor zorgen dat het vrijen minder aangenaam is.

Afscheiding uit de penis:

• Wittig of gelig vocht dat uit een slappe penis komt, waarbij soms ook pijn bij het plassen wordt gevoeld, duidt meestal op een SOA zoals chlamydia of gonorroe (druiper). Beide SOA’s zijn goed te behandelen,
• afscheiding uit een halfstijve penis bij het vrijen is meestal voorvocht. Soms kan een man een zaadlozing hebben zonder orgasme gevoel. Beide verschijnselen zijn onschuldig.

Zwellingen in de penis of balzak:

• Een harde zwelling in de penisschacht kan een uiting zijn van de ziekte van Peyronie. Er is dan sprake van bindweefselvorming in een zwellichaam, waardoor de penis in erectie krom gaat staan en de gemeenschap moeilijker gaat en soms pijnlijk is. Overigens heeft ongeveer tien procent van de mannen een kromme penis in slappe toestand, in zulke gevallen is dit een onschuldig verschijnsel,
• zwellingen in de balzak kunnen betekenen dat er een vaatkluwen is of dat er spataderen zijn ontstaan (dit kan mogelijk tot verminderde vruchtbaarheid leiden). Ook kan er sprake zijn van een breuk (een darm komt bijvoorbeeld door het lieskanaal de balzak in) of van kanker van een zaadbal.

Uitslag in de vagina:

• Ontstekingen of infecties aan de schaamlippen, in de vagina of aan de baarmoedermond,
• geslachtsziekte/Seksueel Overdraagbare Aandoening (SOA),
• te strakke hechtingen of littekenweefsel bij de vaginaopening na een bevalling,
• heupklachten zoals scheefstand van de heupen; sommige houdingen waarin de gemeenschap plaatsvindt zijn pijnlijk,
• ziekten of handicaps, bijvoorbeeld suikerziekte, multiple sclerose, een beroerte of een dwarslaesie, kunnen leiden tot verminderde vochtafscheiding bij opwinding,
• huidziekten,
• vernauwde vagina opening, spanning van de bekkenspieren,
• sperma allergie, daarbij ontregelt een zaadlozing het vrouwelijke immuun systeem. Soms leidt dit tot een milde reactie en vage klachten, maar soms kan het leiden tot een heftige reactie als jeuk, zwelling en een branderig gevoel in de vagina. Het eiwit in het sperma is de boosdoener.

Psychisch gebied

Angst voor het vrijen kan het gevolg zijn van negatieve ervaringen, seksueel en niet-seksueel, bijvoorbeeld een vervelende seksuele ervaring (seksueel misbruik, verkrachting) in het verleden, maar ook een vervelende ervaring met een inwendig onderzoek. Ook negatieve boodschappen ten aanzien van het eigen lichaam en seks tijdens de opvoeding kunnen aanleiding zijn voor het ontstaan van angst- of schuldgevoelens.
In veel gevallen veroorzaken deze gevoelens (vaak onbewust) dat een vrouw geen zin (meer) heeft in seks of zelfs weerzin tegen seks heeft. Daardoor raakt zij niet opgewonden, wordt de vagina niet vochtig en zijn meestal ook de spieren rondom de vagina aangespannen. Eigenlijk komt het er op neer dat het lichaam nog niet klaar is voor de vrijpartij. Als een vrouw dan toch gaat vrijen kan dat pijnlijk zijn, wat weer angst voor een nieuwe vrijpartij kan oproepen.

Andere redenen roepen dezelfde lichamelijke reacties op, zoals onvrede over de manier van vrijen, een onhandige of ruwe minnaar of het gevoel te moeten vrijen. Dit kunnen oorzaken zijn voor pijn bij het vrijen.

Pijn bij het vrijen kan een reden zijn om samen te praten over het vrijen en helder te krijgen wat er veranderd kan worden om het vrijen prettiger te maken.

Sociaal gebied

Praten met je vriend of vriendin is belangrijk. Om plezier in seks te hebben is het belangrijk om aan te geven wat je prettig vindt, maar misschien nog wel belangrijker is om aan te kunnen geven wat je niet prettig vindt tijdens het vrijen.